Συναισθηματική ανωριμότητα στις σχέσεις

Συναισθηματική ανωριμότητα στις σχέσεις

Πώς να την αναγνωρίσετε και να την διαχειριστείτε;

Έχετε νιώσει ποτέ ότι σε μια διαφωνία με τον σύντροφό σας, αντί για έναν ενήλικα,

αντιμετωπίζετε ένα πεισματάρικο παιδί; Η συναισθηματική ανωριμότητα είναι ένα

από τα πιο συχνά «αόρατα» αγκάθια στις σύγχρονες σχέσεις. Στην ψυχολογία, ο

όρος δεν αναφέρεται στην ηλικία, αλλά στην αδυναμία ενός ατόμου να

αναγνωρίσει, να εκφράσει και να διαχειριστεί τα συναισθήματά του με υγιή τρόπο.

Σύμφωνα με την κλινική ψυχολόγο Dr. Lindsay Gibson, συγγραφέα του βιβλίου

Adult Children of Emotionally Immature Parents, οι συναισθηματικά ανώριμοι

άνθρωποι δυσκολεύονται να διαχειριστούν την εγγύτητα και συχνά καταφεύγουν

σε άμυνες που σαμποτάρουν τη σχέση. Ας δούμε τι συμβαίνει στην

πραγματικότητα, πώς θα το αναγνωρίσετε και τι μπορείτε να κάνετε.

Τα 4 Κύρια Σημάδια της Συναισθηματικής Ανωριμότητας. Η επιστημονική έρευνα

γύρω από τους τύπους δεσμού (Attachment Theory) και τη συναισθηματική

νοημοσύνη (EQ) αναδεικνύει τέσσερις βασικές συμπεριφορές:

• Αδυναμία ανάληψης ευθύνης: Ο ανώριμος σύντροφος σπάνια θα ζητήσει μια

ειλικρινή συγγνώμη. Αντίθετα, θα χρησιμοποιήσει την προβολή (projection) – έναν

αμυντικό μηχανισμό όπου μεταθέτει το φταίξιμο σε εσάς, κάνοντάς σας να νιώθετε

ενοχές για πράγματα που δεν ελέγχετε.

• Χαμηλή ανοχή στη ματαίωση: Όταν τα πράγματα δεν γίνονται όπως θέλει, αντιδρά

με θυμό, απομάκρυνση ή με τη λεγόμενη «βουβή τιμωρία» (silent treatment).

• Έλλειψη ενσυναίσθησης: Δυσκολεύεται να μπει στη θέση σας. Αν του πείτε

«πληγώθηκα», η απάντησή του θα είναι συνήθως αμυντική («Εσύ είσαι υπερβολικά

ευαίσθητος/-η»), υποτιμώντας το συναίσθημά σας.

• Επιφανειακή επικοινωνία: Οι συζητήσεις περιορίζονται σε καθημερινά, πρακτικά

ζητήματα. Όταν η κουβέντα πηγαίνει σε βαθύτερα συναισθήματα ή στο μέλλον της

σχέσης, νιώθει απειλή και αποσύρεται.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Η συναισθηματική ωριμότητα δεν είναι μια ικανότητα που γεννιόμαστε έχοντάς

την. Είναι μια διαδικασία μάθησης. Νευροβιολογικές μελέτες δείχνουν ότι η

διαχείριση των συναισθημάτων συνδέεται με την ανάπτυξη του προμετωπιαίου

φλοιού του εγκεφάλου. Αν ένας άνθρωπος μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου τα

συναισθήματά του ακυρώνονταν, τιμωρούνταν ή αγνοούνταν, ο εγκέφαλός του

έμαθε να «κλείνει» τις συναισθηματικές κεραίες ως μηχανισμό επιβίωσης. Έτσι, ως

ενήλικας, δεν διαθέτει τα κατάλληλα εργαλεία για να σχετιστεί βαθιά. Πώς να το

διαχειριστείτε χωρίς να χάσετε τον εαυτό σας. Αν αναγνωρίζετε αυτά τα σημάδια

στη σχέση σας, υπάρχουν τρία επιστημονικά τεκμηριωμένα βήματα για να

προστατεύσετε την ψυχική σας υγεία:

• Θέστε ξεκάθαρα όρια: Μην ανέχεστε τη βουβή τιμωρία ή τις εκρήξεις. Μπορείτε

να πείτε: «Θέλω να συζητήσουμε, αλλά θα το κάνουμε μόνο όταν μπορούμε να

μιλήσουμε ήρεμα, χωρίς φωνές».

• Σταματήστε να γίνεστε ο «διορθωτής» τους: Είναι παγίδα να προσπαθείτε να

εκπαιδεύσετε συναισθηματικά τον σύντροφό σας. Η αλλαγή απαιτεί δική του

εσωτερική επιθυμία και, συχνά, τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας.

• Εστιάστε στη δική σας συναισθηματική κάλυψη: Αναζητήστε στήριξη σε φίλους,

δραστηριότητες ή στην προσωπική σας θεραπεία.

Μια σχέση με έναν συναισθηματικά ανώριμο άνθρωπο μπορεί να γίνει εξαιρετικά

μοναχική· γι' αυτό είναι σημαντικό να κρατάτε τη δική σας «δεξαμενή» γεμάτη.

Η συναισθηματική ανωριμότητα δεν σημαίνει απαραίτητα κακές προθέσεις,

σημαίνει όμως έλλειψη εργαλείων. Αν υπάρχει διάθεση για εξέλιξη, η θεραπεία

ζεύγους ή η ατομική ψυχοθεραπεία μπορούν να κάνουν θαύματα. Αν όμως ο τοίχος

της άρνησης παραμένει υψωμένος, τότε καλείστε να πάρετε μια ώριμη απόφαση

για το τι είδους σχέση αξίζετε πραγματικά.

Editor: Ειρήνη Καλοτεράκη,

Κοινωνική Λειτουργός, Msc

Καλδή Μικαέλα,

Ψυχολόγος,  Msc,

Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεύτρια